CUMHURİYET MODERNLEŞMESİ ASLINDA NEDİR? | Yakın Tarih Okumaları Canlı Yayını| – Yusuf Yavuzyılmaz



Türk modernleşmesi izlediği din ve kültür siyaseti yönüyle Türkiye’yi zihinsel olarak bölmüştür. Kuşku yok ki, Cumhuriyet modernleşmeci kadrosu için asıl büyük tehlike, Batılı emperyalistlerin sömürgeci politikalarından değil, gerici olarak tanımlanan Anadolu halkının Müslümanlığından ve etnik farklılıklardan kaynaklanıyordu. Bu yüzden oraya ait mücadele hem uzun sürmüş hem de oldukça çetin geçmiştir.

Aslında bugün bile siyasetin merkezindeki hesaplaşma bu iki güç üzerinden tekerrür etmektedir. “Kemalistlerin ve onları da içine alan daha geniş bir Batılılaşmacı modernleşmenin temel sorunsalı, temelde küresel güçlere uyum çabasıdır ve bu, Batı sistemi ve bu sistemin kendi iç çelişkilerini (faşizm /demokrasi, teknoloji/ekoloji, toplumculuk/bireycilik…) ve iç dönüşümlerini (Avrupa/Amerika, liberalizm/ulusçuluk/ sosyalizm) dikkate alarak biçimlenmektedir. Tek korkulu güç ise ‘gerici olmaya yazgılı’ olan Müslüman kitlelerdir.”(1)

Öte yandan modernleşme projesi, kendi içinde sorunlu bir tarihe sahiptir. Özellikle her dönem sorun olan rüşvet ve iltimas sorunu bütün şiddetiyle devam etmekteydi. Bu da yapılan değişikliklerini ahlaki zeminini çürüten bir faktördü. Y. Kadri Karaosmanoğlu, bu dönemi şöyle anlatır: ”Milli mücadeleciler ve o günkü devrimciler kadrosunu bir kazanç ve menfaat şirketi karakteri taşımaya başlamıştı. Bunlardan kimi arsa spekülasyonu, kimi idare meclisi üyelikleri, kimi taahhüt işleri, kimi de her türlü komisyonculuklar peşine düşmüş bulunuyordu.”1925 yılına kadar Mecliste rüşvet suçlamaları çokça tartışıldı. Suçlanan milletvekillerinden biri: “Hepimiz, başta reisimiz olmak üzere, zenginleşmek lazımdır, demokrasi zenginliğe dayanır demiyor muydunuz? Hepiniz aynı işlere girmediniz mi?”(2)

Genelde Batı dışı modernleşme çabalarının asıl sorunsalı, kendi kültürel dinamikleri konusunda yaşanmıştır. Türk modernleşmesi de aynı sorunsalı yoğun olarak yaşamıştır. Mahmut Esat Bozkurt, siyasal anlamda modernleşmenin Türkiye’nin en öncelikli sorunu olduğunu şu cümlelerle anlatmaktadır. “Şapka giymek, Musul’u almaktan daha önemlidir. Çünkü böylece sakat bir zihniyet yok edilmiş olmaktadır.” (3)

Cumhuriyet modernleşmesi bir kimlik bölünmesine sebep olmuştur. Son dönemlerdeki siyasal kamplaşmanın bir nedeni de budur. Ancak kamplaşmanın bazı farklı kimlikleri bir araya getirmesi ümit verici olsa da bunun bir siyasal hesaplaşmanın dışında kalıcı bir zihniyet dönüşümüne yol açıp açmadığı konusu hala yeterince açık değildir.

Ayrıcalıklardan yararlanmak için kanalımıza katılabilirsiniz:
https://www.youtube.com/channel/UCilqeNUBy6N1w6xg89GDv1Q/join

Mavera Tv kanalında; Çocuk etkinlikleri, online atölyeler, kadın programları, sağlık, eğitim, dini sohbetler, aile, siyaset, tarih, ekonomi, edebiyat vs. gibi alanlarda özgün içerikler ve canlı yayınlar yapan kanalımızdan abone olarak ve bildirimlere açarak sizler de haberdar olabilirsiniz.

#maveratv #yakıntarih #modernleşme

Başa dön tuşu