GÜNÜN TARİHİ: 11 Şubat | Adalet Partisi’nin Kurulması



27 Mayıs darbesini yapan Türk Silahlı Kuvvetleri, Demokrat Parti’nin bütün yönetici ve milletvekillerini Yassıada’da toplamış, partilerini kapatmış, 16 Eylül 1961’de Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu’yu, 17 Eylül 1961’de ise Adnan Menderes’i idam ettirmişlerdi. Demokrat Parti’nin eski üyeleri ile birlikte Emekli Orgeneral Ragıp Gümüşpala, Şinasi Osma, Halit Ağca ve Dr. İhsan Önal da bir dilekçe vererek Adalet Partisi’ni kurdular.Parti, 1961-1980 döneminde ülkenin en büyük iki siyasi kurumundan biri olmuştur.

Milli Birlik Komitesi tarafından siyasi partilerin Demokrat adını kullanmaları yasaklanmıştı, bu yüzden partiye Adalet Partisi adını verdiler. Parti kurulduğu yıl içerisinde 61 ilde teşkilatını tamamlayıp seçimlere katıldı.

Adalet Partisi 15 Ekim 1961 seçimlerine girerek %34,8 oy topladı. 450 kişilik mecliste 158 milletvekilini, Senatoda ise 150 senatörün 70’ini aldı.

En çok oyu alan İsmet İnönü liderliğindeCumhuriyet Halk Partisi-Adalet Partisi koalisyonu kuruldu. 24 Mart 1963’de Celâl Bayar hapisten çıkınca 27 Mayıs eylemcileri Celâl Bayar’ın evini, Adalet Partisi genel merkezini, Son Havadis ve Yeni İstanbul Ankara bürolarını taşladılar.

Ragıp Gümüşpala 6 Haziran 1964’de öldü. Geçici başkan Saadettin Bilgiç 27-29 Kasım büyük kongresinde başkanlığı Süleyman Demirel’e devretti. Süleyman Demirel liderliğindeki Adalet Partisi 1964’de İsmet İnönü Başbakanlığındaki Cumhuriyet Halk Partisi hükümetini düşürdü.

Henüz milletvekili olmayan Demirel 1965 seçimlerinde Adalet Partisi’ni birinci parti yaptı ve meclise oyların %52,9’u olan 4.921.236 oyla 240 üye seçtirdi. Ayrıca Senato’ya da Adalet Partisi’nden 97 Senatör seçildi. Adalet Partisi 1969 seçimlerinde oyların %46,5’ini aldı, parlamentoya 256 milletvekili soktu. 12 Eylül Darbesi sonrasında 1981 yılında diğer siyasi partilerle birlikte kapatılmıştır.

12 Şubat 1971: Cumhurbaşkanı Sunay’ın Görev Süresinin Uzatılması Anlaşması

Cumhurbaşkanı Sunay Eskişehir’de kuvvet komutanlarıyla bir araya gelerek gizli bir anlaşma yapmıştı. “Eskişehir anlaşmasına göre Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın süresinin bir yıl daha uzatılması kararlaştırılmıştı.”(Arcayürek,1985:333)

Cuntacı Generaller planı daha sonra yeniden elden geçirirler.Buna göre; Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın da görev süresi üç yıl uzatılacaktı.” (Yalçın,Yurdakul,2000:228)

Nitekim bir süre sonra Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın görev süresinin üç yıl daha uzatılması teklifi Meclis’e geldi, “Sunay’ın görev süresi uzatılmazsa darbe yapılacak’ fısıltıları yayılmaya başladı. ‘Sunay’ın görev süresinin uzatılma formülü aslında Muhsin Batur’a aitti.” (Kemal,1974:96)

Çünkü Batur “Cumhurbaşkanlığı konusunda zatıalilerinizin hizmet süresinin uzatılması Silahlı Kuvvetlerin kesin tercihidir” (Batur,1985:408) şeklinde kendi görüşünü Silahlı Kuvvetlerin görüşü olarak Cevdet Sunay’a sunmuştu.Batur, bu formül için bizzat kulis yapıyor, Ecevit’i arayarak “Sunay’ın görev süresinin uzatılmasına karşı çıkan CHP’liler ile görüşmeyi teklif ediyor, Ecevit’ten ‘Milli Birlik ve Senato Grubuna tesir etme ricasını alıyordu.” (Batur,1985:425)

13 Şubat 1878: Sultan 2.Abdülhamit’in Meclisi Mebusanı Feshetmesi

1876 Anayasası’na göre, müslim-gayrimüslim teba din ve mezhepleri dışında, her hususta eşit hak ve vazifeye sahiptiler. Sultan II.Abdülhamid, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte 13 Şubat 1878’de Meclis-ı Mebusan’ı süresiz olarak tatil etti.

Birinci Meşrutiyet l yıl l ay 21 gün sürmüştü. Milletvekillerinin vazifeleri sona ermesine rağmen, ayan azalarının vazifesine son verilmedi. Ayan azaları, hayatları boyunca ayan azası unvanını taşıdılar.Sultan 2.Abdülhamit’in Meclisi fesih kararının gerekçesine dair çeşitli kanaatler mevcuttur.

Kemal Karpat’ın tesbitine göre; İkinci yasama dönemindeki bazı mebuslar Sultanı bürokrasinin başı olarak görmekte ve ülkenin içine düştüğü felaketlerden öncelikle onu sorumlu tutmaktaydı. İçlerinden biri, Sultanı 1878’de Ruslara karşı kaybedilen savaştan bizzat sorumlu olmakla suçladı. Çok geçmeden Sultan 2. Abdülhamid parlamentoyu kapattı ve mebusları seçim bölgelerine geri gönderdi. (Karpat,2007:142)

Ahmet Kabaklı’ya göre ise Birinci Meşrutiyet Meclisi’nde Müslüman olmayanlar, kendi ırk ve dinleri için çalışmayı devlete ihanet derecesine vardırdıkları için, Sultan Hamid o Meclis’i kapamak zorunda kalmıştı.(Kabaklı,1989:69)

Ayrıcalıklardan yararlanmak için kanalımıza katılabilirsiniz:
https://www.youtube.com/channel/UCilqeNUBy6N1w6xg89GDv1Q/join

Mavera TV her gün düzenlediği canlı yayınlarda; çocuk etkinlikleri, online atölyeler, kadın programları, sağlık, eğitim, dini sohbetler, aile, siyaset, tarih, ekonomi, edebiyat gibi alanlarda nitelikli ve güncel konuları uzman isimlerle sizlerin hizmetine sunuyor. Siz de Mavera TV’ye abone olarak ve bildirimleri açarak canlı yayınlarımızdan haberdar olabilir, birbirinden özgün içeriklerden ücretsiz yararlanabilirsiniz.

#maveratv #gününtarihi #tarihtebugün

Başa dön tuşu